Kim en Jantine
“We werken aan verandering die klopt – voor de organisatie én voor de stad en de dorpen.”
Gemeenten staan voor grote maatschappelijke opgaven. Ze werken in een bestuurlijke omgeving waarin politiek, organisatie, partners en samenleving continu met elkaar in wisselwerking staan. Geen enkel team lost opgaven in z’n eentje op, het vraagt om samenwerken over afdelingen, organisaties en domeinen heen. Soms vraagt dit een aanpassing in onze manier van werken, denken en doen. Tegelijkertijd moet het werk doorgaan en moeten inwoners op de gemeente kunnen rekenen.
Organisatieadviseurs ondersteunen gemeenten bij het organiseren van die complexiteit. Zij helpen bij het scherp krijgen van de verandering en de organisatieopgave, adviseren over inrichting, governance en besluitvorming en begeleiden veranderopgaven die organisatie breed impact hebben. Zij hebben zowel oog voor structuur en processen als voor cultuur, houding en gedrag. En belangrijk: voor hetgeen wordt gezegd én niet gezegd.
Binnen gemeente Tilburg vervullen organisatieadviseurs die rol in nauwe samenwerking met collega’s, management en externe partners. Hoe dat er in de praktijk uitziet, vertellen Kim en Jantine – beiden organisatieadviseur bij gemeente Tilburg.
Van projectleider en strateeg naar organisatieadviseur
Kim werkt inmiddels een paar jaar als organisatieadviseur bij gemeente Tilburg. In 2019 begon zij als projectleider. “Wat ik daar zo leuk aan vond, was dat ik op veel verschillende plekken binnen de gemeente kwam. Die afwisseling past bij mij.” Toch ontstond de wens om dichter bij haar vakgebied te werken. “Ik heb organisatiewetenschappen gestudeerd en wilde meer bezig zijn met organisatievraagstukken, zonder het gemeentebrede karakter te verliezen.”
Een gesprek met een collega organisatieadviseur gaf de doorslag. “Deze rol combineert het werken aan complexe vraagstukken met adviseren op strategisch en tactisch niveau. Je zit niet alleen in projecten, maar ook in opgaven en opdrachten in de lijn. Dat maakt het werk inhoudelijk rijk.”
Jantine maakte recent de overstap naar de rol van organisatieadviseur. Zij werkte al zeven jaar bij de gemeente Tilburg, als communicatiestrateeg. “Op een gegeven moment ken je de organisatie goed en ga je je afvragen waar je de meeste waarde kunt toevoegen.” Ze zag organisatieadviseurs regelmatig aanschuiven bij veranderopgaven. “En toen dacht ik, ik wil managers en programmamanagers helpen om echt stappen te zetten in hun verandering.”
De rol sluit bovendien goed aan bij haar promotieonderzoek aan de Universiteit van Tilburg. “Ik doe onderzoek naar governance en netwerken: hoe kan een gemeente een goede partner zijn en blijven in samenwerkingsverbanden? Dat thema komt in deze functie voortdurend terug.”
Wat doet een organisatieadviseur?
“Dat is lastig in één zin,” zegt Kim. “Maar we werken altijd aan vraagstukken waarin structuur, processen en cultuur samenkomen.” Jantine vult aan: “Vaak begint een vraag met ‘hoe richten we dit goed in?’, maar daar zit bijna altijd ook een vraag onder over samenwerking, gedrag of een leervraag.”
Het team organisatie- en implementatie advies werkt organisatiebreed. “We werken niet voor één afdeling,” legt Kim uit. “De vraagstukken moeten echt over meerdere onderdelen van de organisatie gaan.” Opdrachtgevers zijn vaak afdelingshoofden, teammanagers of programmamanagers, maar ook strategen of procesmanagers weten het team te vinden.
Geen standaard werkdag
De dagen van een organisatieadviseur zijn afwisselend. “Er is veel overleg,” zegt Kim, “maar het zijn vooral werksessies waarin we samen dingen uitdenken, keuzes voorbereiden en stappen zetten.” De ene dag bereiden ze een heisessie voor met een programmateam, de andere dag werken ze met externe partners aan een management development-programma of adviseren ze over leren en ontwikkelen binnen een opgave. We zijn bezig met de inhoud maar ons werk bestaat ook uit gesprekken met opdrachtgevers over de voortgang in onze opgaven.
Jantine: “Het mooie aan deze rol is dat je bij elk overleg of idee iets in beweging kunt zetten. En dat start met een actie, voor jezelf of voor anderen.”
Werken aan verandering, samen met de organisatie
Veel opdrachten lopen langere tijd. “Als je werkt aan verandering- en ontwikkeling, dan is er niet altijd een duidelijke eindstreep,” vertelt Jantine. “Juist daarom is het belangrijk om ook tussentijdse stappen te waarderen.”
Een voorbeeld is het traject rondom concern control. “Samen met een externe partner hebben we een advies opgesteld voor de directie over hoe dit binnen Tilburg ingericht kan worden,” zegt Kim. “Dat advies is overgenomen en nu zijn we betrokken bij de implementatie. Dat doen we samen met collega’s uit de organisatie, in werkgroepen.”
Ook op het gebied van leren en ontwikkelen, transities en zelforganiserende teams spelen de organisatieadviseurs een rol. “Soms coachend, soms meer adviserend of faciliterend,” zegt Jantine. “Die afwisseling maakt het werk interessant.”
Een betekenisvolle puzzel
Wat het werk uitdagend maakt? “De puzzel,” zegt Jantine. “In onze zoektocht als organisatie naar nieuwe of passende oplossingen voor onze opgaven, blijven wij steeds kijken: wat is het beste voor de organisatie als geheel? Nu en in de toekomst natuurlijk. En ook, is het echt allemaal zo complex als we zeggen dat het is? Vaak kunnen we uit een ingewikkelde opgaven wel stappen voorwaarts puzzelen. En daarbij, er is zoveel kennis en expertise aanwezig in onze organisatie. Ook dat brengen we met liefde en plezier bij elkaar.
Kim vult aan: “Je weet soms precies wat nodig is op de lange termijn, maar welke stap kunnen we nu al nemen? Veranderen is niet comfortabel en besluitvorming in een bestuurlijke context is soms spannend.”
Leren van en met elkaar
Het team organisatieadvies bestaat uit zeven organisatieadviseurs en één implementatieadviseur. “We hebben allemaal een veranderkundige blik en een achtergrond in organisatieontwikkeling,” vertelt Jantine, “maar ieder heeft daarnaast een eigen specialisme, zoals transities, werken in netwerken, ketensamenwerking, organiseren van bedrijfsvoering of leren en ontwikkelen.”
Kim: “Die diversiteit maakt ons sterk. We sparren veel en geven elkaar de ruimte. Er zit veel energie in het team, maar ook veel respect voor elkaars stijl en expertise.”
Als nieuwe collega ervaarde Jantine een zachte landing. “Het is een professioneel team met een sterke leercultuur. Je wordt gezien en krijgt vertrouwen.” Kim knikt: “Onze teammanager geeft ons ruimte om vanuit onze professionaliteit te werken en remt ons soms af in ons enthousiasme. Dat voelt als vertrouwen.”
Werken voor Tilburg
Waarom werken als organisatieadviseur bij gemeente Tilburg? Daarover zijn Kim en Jantine het eens: “Omdat je werkt aan organisatievraagstukken die direct verbonden zijn aan maatschappelijke opgaven, in een fantastische organisatie die met enorme daadkracht nieuwe oplossingen uitprobeert en wil verankeren in onze organisatie”